หักเงินกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง ต้องให้พนักงานเซ็นยินยอมไหม

📢 ออกประกาศหักเงินกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างแล้ว ต้องให้พนักงานเซ็นยินยอมด้วยไหม

ตั้งแต่ 1 ตุลาคม 2569 กิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 10 คนขึ้นไปและยังไม่มีกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ ต้องเริ่มหักเงินสะสมจากค่าจ้างพนักงานและจ่ายเงินสมทบเข้ากองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง คำถามที่ HR ถามกันมากที่สุดคือ ประกาศบริษัทฉบับเดียวพอหรือไม่ ต้องให้พนักงานลงชื่อยินยอมให้หักด้วยหรือเปล่า และถ้าพนักงานไม่ยอมเซ็น บริษัทจะหักได้ไหม

⚖️ กรณีศึกษา: หักค่าจ้างทั้งที่ลูกจ้างเซ็นยินยอมแล้ว ศาลก็ยังบอกว่าหักไม่ได้

คดีนี้ไม่ใช่เรื่องกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างโดยตรง แต่เป็นคดีที่วางหลักเรื่อง “ขอบเขตการหักค่าจ้าง” ไว้ชัดที่สุด และเป็นเหตุผลว่าทำไมนายจ้างจึงต้องแยกให้ออกว่าการหักแบบไหนทำได้ แบบไหนทำไม่ได้

สรุปหลักที่ใช้ได้จริง คือ การหักค่าจ้างต้องเข้าข้อยกเว้นในมาตรา 76 เท่านั้น ถ้าไม่เข้า ต่อให้มีใบยินยอมก็หักไม่ได้ กลับกัน ถ้าเข้าข้อยกเว้นเพราะกฎหมายบัญญัติให้หัก เช่น ภาษีเงินได้ เงินสมทบประกันสังคม และเงินสะสมกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง นายจ้างหักได้ทันทีโดยไม่ต้องรอความยินยอม และที่จริงคือหักช้าไม่ได้ด้วย เพราะเป็นหน้าที่ตามกฎหมาย

📌 สิ่งที่เจ้าของกิจการและ HR ต้องเข้าใจก่อน 1 ตุลาคม 2569

• ใครเข้าข่าย — มาตรา 130 วรรคหนึ่ง กำหนดให้ลูกจ้างของกิจการที่มีลูกจ้าง ตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป เป็นสมาชิกกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง
• ใครได้รับยกเว้น — วรรคสองยกเว้นกิจการที่นายจ้างจัดให้มีกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ หรือจัดการสงเคราะห์ลูกจ้างกรณีออกจากงานหรือตายตามหลักเกณฑ์ในกฎกระทรวง แต่ถ้ามีลูกจ้างบางคนไม่ได้เป็นสมาชิกกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ นายจ้างมีหน้าที่ต้องให้ลูกจ้างกลุ่มนั้นเข้ากองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง — จุดนี้คือจุดที่หลายบริษัทเข้าใจผิดว่า “เรามี PVD แล้ว ไม่เกี่ยว”
• อัตรานำส่ง — ตามกฎกระทรวงกำหนดอัตราเงินสะสมและเงินสมทบกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง พ.ศ. 2568 ช่วง 1 ต.ค. 2569 – 30 ก.ย. 2574 ฝ่ายละ 0.25% ของค่าจ้าง และตั้งแต่ 1 ต.ค. 2574 ปรับเป็นฝ่ายละ 0.50% ของค่าจ้าง (เพดานตามมาตรา 131 คือไม่เกิน 5% ของค่าจ้าง)
• ฐานคำนวณคือ “ค่าจ้าง” ไม่ใช่ “รายได้รวม” — ค่าจ้างตามมาตรา 5 คือเงินที่จ่ายตอบแทนการทำงานตามสัญญาจ้างสำหรับเวลาทำงานปกติ ค่าล่วงเวลาและโบนัสไม่ใช่ค่าจ้าง แต่เงินที่จ่ายประจำจำนวนแน่นอนทุกเดือนอย่างค่าครองชีพ ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่าเป็นค่าจ้าง ตั้งฐานผิดตั้งแต่ต้น = นำส่งผิดทุกเดือน
• กำหนดนำส่ง — นำส่งเงินสะสมพร้อมเงินสมทบภายใน วันที่ 15 ของเดือนถัดจากเดือนที่มีการหัก งวดค่าจ้างเดือนตุลาคม 2569 จึงนำส่งภายใน 15 พฤศจิกายน 2569
• ส่งช้าหรือส่งขาดมีเงินเพิ่ม — มาตรา 131 กำหนดเงินเพิ่ม อัตราร้อยละ 5 ต่อเดือน ของจำนวนที่ยังไม่ได้นำส่งหรือที่ยังขาด เศษของเดือนถ้าถึง 15 วันขึ้นไปนับเป็นหนึ่งเดือน
• ลืมหัก ≠ พ้นผิด — มาตรา 131 ระบุชัดว่า ห้ามนายจ้างอ้างเหตุที่ไม่ได้หักค่าจ้าง หรือหักไปแล้วแต่ไม่ครบจำนวน เพื่อให้พ้นความรับผิดที่ต้องนำส่งเงิน และแม้นายจ้างจ่ายค่าจ้างไม่ตรงกำหนด ก็ยังต้องนำส่งโดยถือเสมือนว่ามีการจ่ายค่าจ้างแล้ว
• ถ้าค้างจ่าย — พนักงานตรวจแรงงานมีคำเตือนเป็นหนังสือให้ชำระภายในเวลาที่กำหนดแต่ไม่น้อยกว่า 30 วัน (มาตรา 132) และหากยังไม่จ่าย มีอำนาจออกคำสั่งยึด อายัด และขายทอดตลาดทรัพย์สินได้ตามมาตรา 136
• พนักงานได้อะไร — เมื่อออกจากงาน ได้รับเงินสะสม เงินสมทบ และดอกผล ตามมาตรา 133 กรณีเสียชีวิตจ่ายให้ผู้ที่ลูกจ้างระบุไว้ หากไม่ได้ระบุจะจ่ายให้บุตร สามี ภรรยา บิดา มารดา ที่มีชีวิตอยู่คนละส่วนเท่า ๆ กัน และสิทธิเรียกร้องเงินจากกองทุนโอนกันไม่ได้ ทั้งไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดีตามมาตรา 137

✅ เช็กลิสต์ 8 ข้อ ให้ประกาศและระบบจ่ายเงินเดือนรัดกุมก่อนงวดแรก

• นับหัวลูกจ้างให้ชัด ว่าถึง 10 คนหรือไม่ รวมลูกจ้างทุกประเภทที่อยู่ในบังคับกฎหมายคุ้มครองแรงงาน ไม่ใช่นับเฉพาะพนักงานประจำสำนักงานใหญ่
• ทำทะเบียนแยกสองกลุ่ม ระหว่างพนักงานที่เป็นสมาชิกกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ กับพนักงานที่ไม่ได้เป็นสมาชิก เพราะกลุ่มหลังคือกลุ่มที่ต้องหักเข้ากองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง
• นิยาม “ค่าจ้าง” ในระบบเงินเดือนให้ตรงกฎหมาย ตรวจว่ารายการจ่ายประจำอย่างค่าครองชีพถูกจัดอยู่ในฐานค่าจ้าง และค่าล่วงเวลา โบนัส ไม่ถูกดึงเข้าฐานโดยไม่ตั้งใจ
• ตั้งสูตรหักในโปรแกรมเงินเดือนล่วงหน้า พร้อมกำหนดวันเปลี่ยนอัตราไว้ตั้งแต่ตอนนี้ เพื่อไม่ให้พลาดรอบปรับอัตราในปี 2574
• ออกประกาศแจ้งพนักงานเป็นลายลักษณ์อักษร ระบุกลุ่มที่เข้าข่าย อัตรา ตัวอย่างการคำนวณ เดือนแรกที่เริ่มหัก และสิทธิที่ได้รับเมื่อพ้นสภาพ — แม้กฎหมายไม่ได้บังคับให้ต้องขอความยินยอม แต่การแจ้งล่วงหน้าช่วยลดข้อพิพาทเรื่อง “ทำไมเงินเดือนหายไป”
• แสดงรายการหักบนสลิปเงินเดือนแยกบรรทัดให้ชัด อย่ารวมกับรายการหักอื่น เพราะสลิปคือหลักฐานชิ้นแรกที่พนักงานตรวจแรงงานจะขอดู
• ตั้งเตือนวันที่ 15 ของทุกเดือน เป็นกำหนดนำส่ง และเก็บหลักฐานการนำส่งไว้เป็นชุดรายเดือนคู่กับทะเบียนลูกจ้าง
• วางรอบตรวจทานย้อนหลังทุกไตรมาส ว่ามีพนักงานเข้าใหม่หรือลาออกที่ตกหล่นจากทะเบียนหรือไม่ เพราะหากตกหล่นสะสมหลายเดือน เงินเพิ่มรายเดือนจะทบไปเรื่อย ๆ

❓ คำถามที่พบบ่อย

📄 ตัวอย่างประกาศแจ้งพนักงาน (นำไปปรับใช้ได้ทันที)

ประกาศฉบับนี้เขียนขึ้นเพื่อเป็นแนวทาง จุดสำคัญคือต้องบอกให้ครบ 5 เรื่อง ได้แก่ ใครเข้าข่าย อัตราเท่าไร คิดจากฐานอะไร เริ่มเดือนไหน และพนักงานได้อะไรกลับคืน โดยเฉพาะข้อ “ฐานคำนวณ” ที่มักถูกละไว้ แล้วกลายเป็นคำถามค้างคาเมื่อพนักงานเห็นยอดหักบนสลิปงวดแรกครับ

ถ้าต้องการนำไปแก้ไขเป็นของบริษัทเอง ดาวน์โหลดไฟล์ Word ด้านล่างได้เลยครับ เว้นช่องกรอกชื่อบริษัท เลขที่ประกาศ และผู้ลงนามไว้ให้แล้ว

⚖️ ข้อจำกัดความรับผิดชอบ: บทความนี้อ้างอิงพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 5, 76, 126–138 กฎกระทรวงกำหนดอัตราเงินสะสมและเงินสมทบกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง พ.ศ. 2568 และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1458/2548, 5953/2550 และ 887/2527 เขียนขึ้นเพื่อให้ความรู้ทั่วไปแก่เจ้าของกิจการและ HR ไม่ใช่ความเห็นทางกฎหมายเฉพาะราย ข้อเท็จจริงของแต่ละกิจการต่างกัน ก่อนวางระบบจริงควรตรวจสอบกับสำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในพื้นที่ หรือปรึกษาที่ปรึกษากฎหมายแรงงานอีกครั้งครับ