🏍️ แวะทำธุระให้บริษัทระหว่างทางมาทำงาน แล้วเกิดอุบัติเหตุ นายจ้างต้องรับผิดชอบไหม?
ถือเป็นการประสบอันตรายเนื่องจากการทำงาน หากพนักงานแวะทำธุระที่อยู่ในขอบข่ายหน้าที่ตามที่นายจ้างมอบหมายจริง แม้จะยังไม่ถึงเวลาทำงานปกติหรือยังไม่ได้ลงชื่อเข้างานก็ตาม ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 896/2547 ครับ
⚖️ กรณีศึกษา: แม่บ้านสำนักงานแวะซื้อของแล้วเกิดอุบัติเหตุระหว่างทาง
สำนักงานประกันสังคมปฏิเสธจ่ายเงินทดแทน โดยอ้างว่าพนักงานยังไม่เข้าทำงาน ยังไม่ได้ลงชื่อเข้างาน และเกิดอุบัติเหตุระหว่างเดินทางนอกเวลาทำงานปกติ จึงไม่ถือว่าประสบอันตรายจากการทำงาน
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าพนักงาน (แม่บ้านสำนักงาน) มีหน้าที่จัดหาเครื่องดื่ม ของว่าง และซื้อของอุปโภคบริโภคตามขอบข่ายงาน ลักษณะงานต้องเข้าทำงานก่อนพนักงานอื่นและทำงานนอกสถานที่ การแวะซื้อของเตรียมต้อนรับแขกระหว่างเดินทางมาทำงานถือว่าเริ่มปฏิบัติหน้าที่แล้ว แม้ยังไม่ได้ลงชื่อเข้างานก็ไม่ใช่ข้อสาระสำคัญ
ศาลพิพากษายืนให้สำนักงานประกันสังคมจ่ายค่ารักษาพยาบาลคืนแก่นายจ้าง 35,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันที่นายจ้างสำรองจ่ายไป ตาม ป.พ.พ. มาตรา 204 วรรคสอง และมาตรา 224 วรรคหนึ่ง
📌 สิ่งที่ HR และเจ้าของกิจการต้องเข้าใจ
- เกณฑ์ “ประสบอันตรายเนื่องจากการทำงาน” ตาม พ.ร.บ.เงินทดแทน พ.ศ. 2537 มาตรา 5 ไม่ได้ผูกติดกับเวลาที่ลงบันทึกเข้างานเพียงอย่างเดียว
- ต้องพิจารณาว่า “ภารกิจที่ทำระหว่างทาง” อยู่ในขอบข่ายหน้าที่ที่นายจ้างมอบหมายหรือสั่งให้ทำหรือไม่
- หากลักษณะงานกำหนดให้ต้องเข้าก่อนเวลาหรือทำงานนอกสถานที่ ศาลอาจถือว่าเริ่มปฏิบัติหน้าที่ตั้งแต่ก่อนถึงสำนักงานแล้ว
- อุบัติเหตุระหว่าง “เดินทางมาทำงานตามปกติ” โดยไม่ได้ทำธุระใดให้บริษัท มักไม่เข้าข่ายนี้ ต้องแยกข้อเท็จจริงให้ชัดเจนเป็นกรณี ๆ ไป
✅ แนวทางป้องกันข้อพิพาทสำหรับ HR และนายจ้าง
- มอบหมายงานที่ต้องทำระหว่างเดินทาง (เช่น แวะซื้อของ รับ-ส่งเอกสาร) เป็นลายลักษณ์อักษรหรือมีหลักฐานสั่งงานชัดเจน
- บันทึกเวลาเข้า-ออกงานด้วยระบบที่แม่นยำ เพื่อใช้อ้างอิงเวลาที่พนักงานเริ่มปฏิบัติหน้าที่จริง
- จัดทำ Job Description ระบุชัดว่าพนักงานตำแหน่งใดต้องเข้าก่อนเวลาหรือทำงานนอกสถานที่บ้าง
- อบรมให้พนักงานแจ้งเหตุและรายงานทันทีเมื่อเกิดอุบัติเหตุระหว่างปฏิบัติหน้าที่ เพื่อดำเนินเรื่องเงินทดแทนได้ทันเวลา
💡 ข้อคิดสำหรับองค์กร: คดีนี้ชี้ให้เห็นว่าการมอบหมายงานให้ชัดเจนและมีหลักฐานเวลาที่ตรวจสอบได้ คือเกราะป้องกันข้อพิพาททั้งฝั่งนายจ้างและลูกจ้าง เมื่อเกิดเหตุไม่คาดฝัน ทุกฝ่ายจะได้รับความเป็นธรรมตามข้อเท็จจริง ไม่ใช่การตีความที่คลุมเครือครับ
❓ คำถามที่พบบ่อย
Qอุบัติเหตุระหว่างเดินทางมาทำงานตามปกติ (ไม่ได้แวะทำธุระให้บริษัท) ถือเป็นการประสบอันตรายจากการทำงานหรือไม่?
โดยหลักทั่วไป การเดินทางไป-กลับที่ทำงานตามปกติไม่ถือเป็นการประสบอันตรายเนื่องจากการทำงาน เว้นแต่มีลักษณะพิเศษ เช่น กรณีนี้ที่พนักงานได้รับมอบหมายให้แวะทำธุระตามหน้าที่ระหว่างทาง
Qนายจ้างต้องสำรองจ่ายค่ารักษาพยาบาลไปก่อนไหม หากกองทุนเงินทดแทนปฏิเสธการจ่าย?
กฎหมายไม่ได้บังคับให้นายจ้างต้องสำรองจ่าย แต่หากสำรองจ่ายไปก่อนแล้วกองทุนปฏิเสธในภายหลัง นายจ้างมีสิทธิฟ้องเรียกคืนได้ตามที่ปรากฏในคำพิพากษานี้ พร้อมดอกเบี้ยตามกฎหมาย
QHR จะพิสูจน์ได้อย่างไรว่าพนักงานเริ่มปฏิบัติหน้าที่ตั้งแต่เวลาใด หากเกิดข้อพิพาทเรื่องเงินทดแทน?
หลักฐานเวลาเข้า-ออกงานที่แม่นยำเป็นข้อมูลสำคัญที่ใช้ประกอบการพิจารณา เช่น โปรแกรมเงินเดือน จ่ายครั้งเดียว ไม่มีรายเดือน ของ Digitalscan ที่บันทึกเวลาจริงจากเครื่องสแกนและเก็บ Log กิจกรรมไว้ตรวจสอบย้อนหลังได้
เครื่องสแกนลายนิ้วมือ DST168W และเครื่องสแกน ใบหน้า ฝ่ามือ WP800 บันทึกเวลาเข้า-ออกจริงทุกครั้ง เป็นหลักฐานอ้างอิงเมื่อเกิดข้อพิพาท
Digitalscan Payroll คำนวณเวลาทำงาน โอที และงวดจ่ายอัตโนมัติ ลดความผิดพลาดจากการคำนวณมือ
ซื้อขาด ไม่มีค่าบริการรายเดือน ไม่มีค่ารายปี เหมาะกับธุรกิจทุกขนาด
⚖️ ข้อจำกัดความรับผิดชอบ: อ้างอิงคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 896/2547 (บริษัทอมตะ-เอ็กโก เพาเวอร์ จำกัด โจทก์ กับ สำนักงานประกันสังคม จำเลย) ตาม พ.ร.บ.เงินทดแทน พ.ศ. 2537 มาตรา 5 และมาตรา 13, ป.พ.พ. มาตรา 204 วรรคสอง และมาตรา 224 วรรคหนึ่ง เนื้อหานี้เป็นความรู้ทั่วไป แต่ละกรณีมีข้อเท็จจริงต่างกัน ควรปรึกษาสำนักงานประกันสังคมหรือนักกฎหมายแรงงานเพิ่มเติมก่อนตัดสินใจครับ