🛂 พนักงานเมียนมาย้ายมาบริษัทใหม่ ต้องทำวีซ่าและใบอนุญาตทำงานอย่างไร?
คำถามนี้มาจากกลุ่ม HR จริงครับ บริษัทใหม่กำลังจะรับพนักงานสัญชาติเมียนมาที่ย้ายมาจากบริษัทอื่น ในพาสปอร์ตมีตราอนุญาตให้อยู่ประเภท Non-Immigrant ที่อ้างอิงการอนุญาตของ การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (กนอ.) ส่วนใบอนุญาตทำงานเป็นประเภทมีทักษะความรู้ตาม มาตรา 59 คำถามคือ บริษัทใหม่ต้องยื่นเปลี่ยนนายจ้างผ่าน e-WorkPermit ไหม และเรื่องวีซ่าต้องติดต่อหน่วยงานไหน บทความนี้ตอบจากตัวบทกฎหมายฉบับปัจจุบันครับ
📌 คำตอบสั้น ๆ: ต้องจัดการ 2 เรื่องแยกกัน ครับ เรื่องแรกคือ สิทธิอยู่ในประเทศ (วีซ่า) ซึ่งผูกกับนายจ้างเดิมและ กนอ. เมื่อออกจากบริษัทเดิม สิทธินั้นไม่ตามมาบริษัทใหม่ บริษัทใหม่ต้องยื่นขอในนามตัวเอง กับ กนอ. (ถ้าบริษัทใหม่เป็นผู้ประกอบการในนิคมฯ) หรือ สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง (ถ้าไม่ใช่) เรื่องที่สองคือ ใบอนุญาตทำงาน ทำผ่าน e-WorkPermit ของกรมการจัดหางาน โดยนายจ้างใหม่ต้องแจ้งรับเข้าทำงานภายใน 15 วัน (ม.13) และลูกจ้างต้องแจ้งเปลี่ยนนายจ้างภายใน 15 วัน (ม.64/2) ควรให้เรื่องวีซ่าเรียบร้อยก่อนเริ่มงานครับ
⚖️ กรณีศึกษา: ทำไมต้องตรวจทั้งวีซ่าและใบอนุญาตทำงาน (ฎีกา 8746/2542)
ยังไม่พบคำพิพากษาศาลฎีกาที่ตัดสินเรื่องเปลี่ยนนายจ้างของแรงงานทักษะโดยตรง แต่มีคดีที่ช่วยให้เห็นภาพว่าทำไม HR ต้องตรวจทั้งวีซ่าและใบอนุญาตทำงานพร้อมกัน คือ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8746/2542 ครับ
นายจ้างรับคนต่างด้าวที่เข้าเมืองโดยไม่ถูกต้องและ ไม่มีใบอนุญาตทำงาน เข้าทำงานในร้านอาหาร ถูกฟ้องทั้งตาม พ.ร.บ.คนเข้าเมือง และกฎหมายการทำงานของคนต่างด้าว (ฉบับที่ใช้ขณะนั้น)
การรับเข้าทำงานครั้งเดียวผิดกฎหมาย 2 ฉบับ เป็น กรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบท และให้ลงโทษตาม พ.ร.บ.คนเข้าเมือง มาตรา 64 ซึ่งเป็นบทที่โทษหนักกว่า
สิทธิอยู่ในประเทศกับสิทธิทำงานอยู่คนละกฎหมาย และเรื่องการเข้าเมืองอาจเป็นโทษที่หนักกว่า การมีใบอนุญาตทำงานอย่างเดียวจึงไม่พอ HR ต้องตรวจสถานะการอยู่ในประเทศด้วยเสมอครับ
นำมาใช้กับกรณีนี้: พนักงานคนนี้เข้าเมืองถูกต้อง ไม่ได้อยู่ในสถานการณ์เดียวกับคดี แต่หลักเดียวกันใช้ได้ คือการย้ายงานต้องจัดการ 2 ระบบให้ครบ ระบบวีซ่าอยู่กับ กนอ. หรือตรวจคนเข้าเมือง ระบบใบอนุญาตทำงานอยู่กับกรมการจัดหางาน ทำแค่ระบบเดียวไม่ถือว่าครบครับ
📖 กฎหมายที่ HR ต้องรู้ก่อนรับพนักงานต่างชาติที่ย้ายงาน
- ใบอนุญาตทำงานตามมาตรา 59 ตั้งอยู่บนสิทธิอยู่ในประเทศ กฎหมายให้คนต่างด้าวที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ชั่วคราว (ที่ไม่ใช่เพื่อท่องเที่ยวหรือผ่านทาง) ขอใบอนุญาตทำงานได้ ถ้าสิทธิอยู่สิ้นสุดลง ฐานของการทำงานก็หายไปด้วย
- ผู้ถือใบอนุญาตตามมาตรา 59 ทำงานที่ไม่ใช่งานต้องห้ามได้ทุกชนิด (ม.59 วรรคท้าย) จึงควรตรวจว่างานที่บริษัทใหม่จะให้ทำ ไม่อยู่ในประกาศงานห้ามคนต่างด้าวทำตามมาตรา 7
- สิทธิอยู่ที่อ้าง กนอ. ผูกกับนายจ้างเดิม พ.ร.บ.การนิคมอุตสาหกรรมฯ มาตรา 45 ให้ ผู้ประกอบการในนิคม นำช่างฝีมือและผู้ชำนาญการเข้ามาอยู่ได้ตามที่คณะกรรมการเห็นสมควร และมาตรา 46 ให้ทำงานได้ เฉพาะตำแหน่งที่ได้รับความเห็นชอบ ตลอดเวลาที่ได้รับอนุญาตให้อยู่
- ต้องตรวจว่าใบอนุญาตทำงานออกตามช่องทางไหนจริง ถ้าออกผ่านหน่วยงานตามกฎหมายเฉพาะ (มาตรา 62 เช่น กนอ.) อายุใบอนุญาตจะเท่ากับระยะเวลาที่กฎหมายนั้นอนุญาต ไม่ใช่ใบอนุญาตทั่วไปตามมาตรา 59 จึงไม่ควรสรุปจากที่พนักงานเล่าอย่างเดียว ให้ขอดูตัวใบอนุญาตหรือข้อมูลในระบบ
- หน้าที่แจ้งมี 3 ฝ่าย นายจ้างเดิมแจ้งว่าลูกจ้างออกจากงานภายใน 15 วัน พร้อมเหตุที่ออก (ม.13) นายจ้างใหม่แจ้งรับเข้าทำงานภายใน 15 วัน (ม.13) และตัวลูกจ้างแจ้งนายจ้าง สถานที่ทำงาน และลักษณะงาน ภายใน 15 วันนับแต่เข้าทำงาน และทุกครั้งที่เปลี่ยนนายจ้าง (ม.64/2)
- ช่องทางยื่นปัจจุบันคือ e-WorkPermit (eworkpermit.doe.go.th) ที่กรมการจัดหางานเปิดใช้ตั้งแต่ 13 ตุลาคม 2568 ใช้ยื่นคำขอและติดตามสถานะได้ทางออนไลน์
- นายจ้างเดิมยึดพาสปอร์ตหรือใบอนุญาตทำงานไว้ไม่ได้ ถ้าลูกจ้างยินยอมให้เก็บไว้ ก็ต้องให้เข้าถึงได้ทุกเมื่อที่ขอ (ม.131) เรื่องนี้สำคัญตอนย้ายงาน เพราะบริษัทใหม่ต้องใช้เอกสารตัวจริง
📌 ลำดับที่ปลอดภัยเมื่อรับพนักงานต่างชาติที่ย้ายมาจากบริษัทอื่น
ตรวจเอกสารตัวจริง: ตราอนุญาตให้อยู่ ใบอนุญาตทำงาน และช่องทางที่ออก
บริษัทเดิมแจ้งออกจากงาน และยกเลิกสิทธิกับหน่วยงานที่ออก
❗ ขอสิทธิอยู่ในนามบริษัทใหม่ กับ กนอ. หรือ ตม. ให้เรียบร้อยก่อน
✅ แจ้งเข้า/เปลี่ยนนายจ้างใน e-WorkPermit ภายใน 15 วัน แล้วเริ่มงาน
🏢 เรื่องวีซ่า ติดต่อ กนอ. หรือตรวจคนเข้าเมือง?
↔ เลื่อนดูตารางได้
| สถานะบริษัทใหม่ | เรื่องวีซ่า (สิทธิอยู่) | เรื่องใบอนุญาตทำงาน |
|---|---|---|
| อยู่ในนิคมอุตสาหกรรม และได้รับอนุญาตจาก กนอ. ให้นำช่างฝีมือ/ผู้ชำนาญการเข้ามา | ยื่นผ่าน กนอ. ในนามบริษัทใหม่ ตามตำแหน่งที่ขอความเห็นชอบ | ดำเนินการตามช่องทางที่ กนอ. ประสานกับกรมการจัดหางาน และแจ้งใน e-WorkPermit |
| อยู่นอกนิคม หรือไม่ได้ใช้สิทธิ กนอ. | ยื่นขออยู่ต่อเพื่อทำงานกับ สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง ในพื้นที่ บางกรณีอาจต้องออกนอกประเทศเพื่อขอวีซ่า Non-B ใหม่ | ยื่นผ่าน e-WorkPermit แจ้งรับเข้าทำงาน (ม.13) และให้ลูกจ้างแจ้งเปลี่ยนนายจ้าง (ม.64/2) |
เงื่อนไขเอกสารและระยะเวลาของแต่ละหน่วยงานปรับเปลี่ยนได้ตามประกาศ ก่อนยื่นจริงควรโทรสอบถาม กนอ. หรือสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองที่ดูแลพื้นที่ของบริษัท และสำนักงานจัดหางานจังหวัด เพื่อขอรายการเอกสารล่าสุดครับ
✅ ขั้นตอนที่ HR และนายจ้างควรทำ
- ขอสำเนาเอกสารครบชุดก่อนตกลงวันเริ่มงาน ได้แก่ หน้าพาสปอร์ต ตราอนุญาตให้อยู่หน้าล่าสุด ใบอนุญาตทำงาน และใบรับแจ้ง 90 วันล่าสุด (ถ้ามี)
- ตรวจว่าบริษัทใหม่ใช้ช่องทางไหนได้ ถ้าอยู่ในนิคมและมีสิทธิ กนอ. ใช้ช่องทาง กนอ. ถ้าไม่ใช่ ให้วางแผนกับตรวจคนเข้าเมือง
- ประสานบริษัทเดิมให้แจ้งออกและยกเลิกสิทธิ ขอวันที่ออกจากงานที่ชัดเจน เพราะใช้นับกำหนด 15 วันของทุกฝ่าย
- อย่าให้เริ่มงานก่อนสิทธิอยู่ในนามบริษัทใหม่เรียบร้อย ถ้าเริ่มงานทั้งที่สิทธิยังไม่ครบ บริษัทเสี่ยงโทษปรับ 10,000–100,000 บาทต่อคน (ม.9 ประกอบ ม.102)
- แจ้งรับเข้าทำงานใน e-WorkPermit ภายใน 15 วัน นับจากวันที่จ้าง และช่วยพนักงานแจ้งเปลี่ยนนายจ้างตาม ม.64/2 เพราะเป็นหน้าที่ของตัวลูกจ้างที่มีโทษปรับเช่นกัน
- เก็บหลักฐานทุกขั้น ใบรับคำขอ หน้าจอสถานะในระบบ และวันที่ยื่น ไว้ในแฟ้มพนักงาน
- ตั้งเตือนวันหมดอายุ ทั้งสิทธิอยู่ ใบอนุญาตทำงาน และรายงานตัว 90 วัน เพื่อยื่นต่ออายุก่อนหมด
❌ พลาดบ่อย
- คิดว่ามีใบอนุญาตทำงานแล้ว วีซ่าเดิมใช้ต่อได้
- ให้เริ่มงานก่อน แล้วค่อยทำเอกสารทีหลัง
- ปล่อยให้พนักงานแจ้งเปลี่ยนนายจ้างเองโดยไม่ติดตาม
✅ ทำถูก
- แยกเรื่องสิทธิอยู่กับสิทธิทำงาน และทำให้ครบทั้งสองระบบ
- ได้สิทธิอยู่ในนามบริษัทใหม่ก่อนวันเริ่มงาน
- นับ 15 วันจากวันจ้างจริง และเก็บหลักฐานการแจ้ง
💡 ข้อคิดสำหรับองค์กร: การรับพนักงานต่างชาติที่มีประสบการณ์มาแล้วช่วยลดเวลาฝึกงาน แต่เอกสารของเขาเป็นของนายจ้างเดิม ไม่ได้ย้ายตามตัวมาเอง ถ้า HR วางลำดับว่า “สิทธิอยู่มาก่อน สิทธิทำงานตามมา” ทั้งบริษัทและพนักงานจะไม่ต้องเสี่ยงช่วงรอยต่อครับ
❓ คำถามที่พบบ่อย
พนักงานต่างชาติที่มีใบอนุญาตทำงานตามมาตรา 59 เปลี่ยนนายจ้าง ต้องทำใบอนุญาตใหม่ไหม?
ถ้าใบอนุญาตออกตามมาตรา 59 จริง ผู้ถือทำงานที่ไม่ใช่งานต้องห้ามได้ทุกชนิดตามมาตรา 59 วรรคท้าย การเปลี่ยนนายจ้างจึงเน้นที่การแจ้ง คือนายจ้างใหม่แจ้งรับเข้าทำงานภายใน 15 วันตามมาตรา 13 และลูกจ้างแจ้งเปลี่ยนนายจ้างภายใน 15 วันตามมาตรา 64/2 ผ่านระบบ e-WorkPermit แต่ถ้าใบอนุญาตออกผ่านหน่วยงานตามกฎหมายเฉพาะ เช่น กนอ. สิทธิทำงานผูกกับตำแหน่งที่หน่วยงานนั้นเห็นชอบ บริษัทใหม่ต้องยื่นในนามตัวเองใหม่
วีซ่า Non-Immigrant ที่อ้างอิง กนอ. ใช้ทำงานกับบริษัทใหม่ต่อได้ไหม?
ใช้ต่อไม่ได้โดยอัตโนมัติ เพราะ พ.ร.บ.การนิคมอุตสาหกรรมฯ มาตรา 45 ให้สิทธิอยู่แก่ช่างฝีมือหรือผู้ชำนาญการที่ผู้ประกอบการในนิคมนำเข้ามา และมาตรา 46 ให้ทำงานเฉพาะตำแหน่งที่ได้รับความเห็นชอบ เมื่อออกจากบริษัทเดิม บริษัทใหม่ต้องขอสิทธิอยู่ในนามตัวเอง กับ กนอ. ถ้าเป็นผู้ประกอบการในนิคม หรือกับสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง ถ้าไม่ใช่
ให้พนักงานต่างชาติเริ่มงานไปก่อน ระหว่างรอเอกสารได้ไหม?
ไม่ควรครับ ถ้าสิทธิอยู่หรือสิทธิทำงานกับบริษัทใหม่ยังไม่ครบ บริษัทเสี่ยงความผิดตามมาตรา 9 ปรับ 10,000–100,000 บาทต่อคนตามมาตรา 102 และพนักงานเสี่ยงความผิดตามมาตรา 8 ด้วย ควรกำหนดวันเริ่มงานหลังเอกสารเรียบร้อย แล้วใช้วันเข้างานจริงนับกำหนดแจ้ง 15 วัน ซึ่งเครื่องสแกนเวลาอย่าง DST168W ช่วยบันทึกวันและเวลาเข้างานวันแรกไว้เป็นหลักฐานได้ครับ
เห็นวันเข้างานวันแรก และเวลาทำงานรายวันของพนักงานทุกสัญชาติ
ดึงข้อมูลลงเวลาไปคำนวณเงินเดือนตามเงื่อนไขที่ HR ตั้งไว้
เครื่องสแกนพร้อมโปรแกรมเงินเดือน ไม่มีค่ารายเดือน
⚖️ ข้อจำกัดความรับผิดชอบ: บทความนี้เรียบเรียงจากพระราชกำหนดการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560 (แก้ไขเพิ่มเติมโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2561) มาตรา 7, 8, 9, 13, 59, 62, 64/2, 102, 103, 119/1 และ 131 พระราชบัญญัติการนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2522 มาตรา 45–46 และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8746/2542 เพื่อให้ความรู้ทั่วไปแก่เจ้าของกิจการและ HR โดยบริษัท อินโนเวชั่น สแกน จำกัด ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะกรณี ขั้นตอนและเอกสารของแต่ละหน่วยงานอาจเปลี่ยนตามประกาศ ควรสอบถามสำนักงานจัดหางานจังหวัด กนอ. หรือสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองในพื้นที่ก่อนยื่นจริงครับ