🧾 ยื่น ภ.ง.ด.1ก แรงงานพม่า ต้องขอเลขผู้เสียภาษีทุกคนไหม ใช้เลขใบอนุญาตทำงานแทนได้หรือเปล่า?
ช่วงปลายปีแบบนี้ สำนักงานบัญชีหลายแห่งเริ่มขอข้อมูลจากลูกค้าเพื่อเตรียมยื่น ภ.ง.ด.1ก แล้วคำถามที่เจอบ่อยในกิจการที่จ้างแรงงานเมียนมาคือ “บัญชีบอกให้ขอเลขประจำตัวผู้เสียภาษีให้คนงานทุกคน ต้องทำจริงไหม แล้วกรอกเลขใบอนุญาตทำงานแทนได้หรือเปล่า” บทความนี้สรุปจากประมวลรัษฎากรและคำชี้แจงของกรมสรรพากร ให้เจ้าของกิจการและ HR ใช้เตรียมเอกสารได้ทันครับ
📌 คำตอบสั้น ๆ: แรงงานทุกคนที่ได้รับค่าจ้างต้องมีชื่อใน ภ.ง.ด.1ก พร้อมเลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากร 13 หลัก แม้จะไม่ถูกหักภาษีเลยก็ตาม คนที่ถือบัตรชมพูซึ่งมีเลข 13 หลักจากทะเบียนราษฎรอยู่แล้ว ใช้เลขบนบัตรนั้นได้ ส่วนคนที่มีแค่พาสปอร์ตกับใบอนุญาตทำงาน ต้องยื่นแบบ ล.ป.10.1 ขอเลขจากสรรพากร (เลขที่ออกให้คนต่างด้าวขึ้นต้นด้วย 099) และ ใช้เลขใบอนุญาตทำงานแทนไม่ได้ เพราะเป็นเลขของกรมการจัดหางาน ไม่ใช่เลขผู้เสียภาษีครับ
⚖️ แนววินิจฉัยกรมสรรพากร: ค่าจ้างแรงงานต่างด้าวต้องเข้าระบบภาษีเหมือนลูกจ้างไทย
ยังไม่พบคำพิพากษาศาลฎีกาที่ตัดสินเรื่องเลขผู้เสียภาษีของแรงงานต่างด้าวโดยตรง แต่กรมสรรพากรเคยตอบข้อหารือเรื่องการจ้างแรงงานต่างด้าวไว้ใน หนังสือที่ กค 0702/1621 ลงวันที่ 18 เมษายน 2551 ซึ่งเป็นฐานของคำถามนี้ครับ
บริษัทแห่งหนึ่งจ้างแรงงานต่างด้าวทำงานในประเทศไทย แล้วสอบถามว่าต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายจากค่าจ้างของแรงงานกลุ่มนี้หรือไม่
ค่าจ้างที่ได้จากงานที่ทำในประเทศไทยเป็น เงินได้ตามมาตรา 41 และถ้าเป็นการจ้างแรงงาน ค่าจ้างนั้นเป็น เงินได้ตามมาตรา 40(1) บริษัทจึงมีหน้าที่ หักภาษี ณ ที่จ่ายตามมาตรา 50(1) เช่นเดียวกับลูกจ้างคนไทย
เมื่อค่าจ้างแรงงานต่างด้าวเป็นเงินได้ 40(1) นายจ้างต้องรายงานชื่อแรงงานไว้ใน ภ.ง.ด.1 และ ภ.ง.ด.1ก ตามมาตรา 58 และทุกรายชื่อต้องมีเลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากร ซึ่งเป็นที่มาของคำขอจากสำนักงานบัญชีครับ
📖 สิ่งที่ต้องเข้าใจก่อนเตรียมเอกสาร
- ภ.ง.ด.1ก คือรายงานสรุปทั้งปี ตามมาตรา 58(2) แห่งประมวลรัษฎากร นายจ้างต้องแจ้งเงินได้ 40(1) ที่จ่ายให้ลูกจ้างแต่ละคนตลอดปี โดยยื่นภายในเดือนกุมภาพันธ์ของปีถัดไป รวมถึงคนที่ไม่ถูกหักภาษีเลย แรงงานค่าแรงขั้นต่ำส่วนใหญ่ไม่ถึงเกณฑ์เสียภาษี แต่ยังต้องมีชื่ออยู่ในแบบ
- เลข 13 หลักที่ใช้ได้มี 2 แบบ ตามคำชี้แจงกรมสรรพากรเรื่องการใช้เลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากร 13 หลัก คือ (1) เลขประจำตัวตามกฎหมายทะเบียนราษฎร หรือ (2) ถ้าไม่มีเลขนั้น ให้ใช้เลข 13 หลักที่กรมสรรพากรออกให้
- บัตรชมพูมีเลข 13 หลักจากทะเบียนราษฎรแล้ว บัตรประจำตัวคนซึ่งไม่มีสัญชาติไทยมีเลขประจำตัว 13 หลักที่ออกจากฐานทะเบียนราษฎร (มักขึ้นต้นด้วย 00) แรงงานที่ถือบัตรนี้จึงใช้เลขบนบัตรกรอกในแบบได้
- แรงงานที่มีแค่พาสปอร์ตหรือ CI ไม่มีเลขจากทะเบียนราษฎร เช่น แรงงานที่เข้ามาตาม MOU ต้องยื่นแบบ ล.ป.10.1 ต่อสำนักงานสรรพากรพื้นที่ภายใน 60 วันนับแต่วันที่มีเงินได้ ได้เลขที่ขึ้นต้นด้วย 099
- เลขใบอนุญาตทำงานกับเลขพาสปอร์ตใช้แทนไม่ได้ ทั้งสองเลขไม่ได้ออกโดยกรมสรรพากรหรือทะเบียนราษฎร ถ้านำไปกรอก แบบที่ยื่นจะมีข้อมูลไม่ถูกต้อง
- มีโทษถ้าไม่ปฏิบัติตาม มาตรา 3 เอกาทศให้อธิบดีกำหนดให้ผู้มีหน้าที่เสียภาษีต้องมีและใช้เลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากร ผู้ฝ่าฝืนมีโทษปรับไม่เกิน 2,000 บาทตามมาตรา 3 ทวาทศ
↔ เลื่อนดูตารางได้
| เอกสารที่แรงงานถือ | เลขที่ใช้กรอกใน ภ.ง.ด.1ก | ต้องยื่น ล.ป.10.1 ไหม |
|---|---|---|
| บัตรชมพู (บัตรประจำตัวคนซึ่งไม่มีสัญชาติไทย) | เลข 13 หลักบนบัตร | ❌ ไม่ต้อง |
| พาสปอร์ต / CI + วีซ่า + ใบอนุญาตทำงาน (เช่น กลุ่ม MOU) | เลข 13 หลักที่สรรพากรออกให้ (ขึ้นต้น 099) | ✅ ต้องยื่น ภายใน 60 วันนับแต่วันที่มีเงินได้ |
| เลขใบอนุญาตทำงาน / เลขพาสปอร์ต | ❌ ใช้แทนเลขผู้เสียภาษีไม่ได้ | ต้องขอเลขให้ถูกต้อง |
ไล่เช็กบัตรของแรงงานทีละคน
มีบัตรชมพู = ใช้เลข 13 หลักบนบัตร
ไม่มีบัตรชมพู = ยื่น ล.ป.10.1 รวบรวมยื่นพร้อมกัน
✅ บันทึกเลขในทะเบียนพนักงาน ส่งให้สำนักงานบัญชี
✅ HR และนายจ้างควรทำอย่างไร
- ทำ รายชื่อแรงงานทุกคนที่ได้รับค่าจ้างในปีนี้ รวมคนที่ลาออกไประหว่างปีด้วย เพราะ ภ.ง.ด.1ก รายงานทั้งปี
- ถ่ายสำเนาเอกสารของแต่ละคน แยกเป็นกลุ่ม “มีบัตรชมพู” กับ “มีแค่พาสปอร์ต/CI”
- กลุ่มที่ต้องขอเลข: เตรียม แบบ ล.ป.10.1 (ดาวน์โหลดได้จากเว็บกรมสรรพากร) สำเนาพาสปอร์ตหรือ CI หน้าวีซ่า และสำเนาใบอนุญาตทำงาน
- ถ้านายจ้างหรือ HR ไปยื่นแทน เตรียม หนังสือมอบอำนาจติดอากรแสตมป์ พร้อมสำเนาบัตรประชาชนผู้รับมอบ และโทรถามสรรพากรพื้นที่ก่อนว่าต้องใช้เอกสารเพิ่มหรือไม่
- รวบรวมไปยื่นที่ สำนักงานสรรพากรพื้นที่ครั้งเดียวหลายคน จะประหยัดเวลากว่าทยอยยื่นทีละคน
- บันทึกเลข 13 หลักของทุกคนไว้ในทะเบียนพนักงาน แล้ว ทำเป็นขั้นตอนตั้งแต่วันรับเข้างาน สำหรับแรงงานใหม่ จะได้ไม่ต้องตามเก็บตอนปลายปี
- ตรวจการสะกดชื่อ-นามสกุลภาษาอังกฤษให้ตรงกับพาสปอร์ตและใบอนุญาตทำงาน ก่อนส่งข้อมูลให้สำนักงานบัญชี
❌ ทำพลาดบ่อย
- กรอกเลขใบอนุญาตทำงานแทนเลขผู้เสียภาษี
- ไม่ใส่ชื่อแรงงานที่ไม่ถูกหักภาษี
- ลืมแรงงานที่ลาออกกลางปี
- รอตามขอเลขช่วงกุมภาพันธ์จนยื่นไม่ทัน
✅ ทำถูก
- ใช้เลขบัตรชมพู หรือเลข 099 ที่สรรพากรออกให้
- รายงานทุกคนที่ได้รับเงินได้ 40(1)
- ดึงรายชื่อจากข้อมูลเงินเดือนทั้งปี
- ขอเลขตั้งแต่วันรับเข้างาน
💡 ข้อคิดสำหรับองค์กร: คำขอของสำนักงานบัญชีไม่ได้เพิ่มภาระเกินจำเป็น แต่ทำให้รายจ่ายค่าแรงของกิจการมีหลักฐานครบตามประมวลรัษฎากร ส่วนแรงงานก็มีเลขผู้เสียภาษีของตัวเองไว้ใช้ยื่นภาษีหรือขอหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายในอนาคต จุดที่ช่วยลดงานมากที่สุดคือ เก็บเลข 13 หลักตั้งแต่วันแรกที่รับเข้างาน แล้วปลายปีจะเหลือแค่ตรวจรายชื่อครับ
❓ คำถามที่พบบ่อย
แรงงานต่างด้าวได้ค่าแรงขั้นต่ำ ไม่ถูกหักภาษีเลย ต้องใส่ชื่อใน ภ.ง.ด.1ก ไหม?
ต้องใส่ครับ ภ.ง.ด.1ก ตามมาตรา 58(2) แห่งประมวลรัษฎากร เป็นรายงานเงินได้ตามมาตรา 40(1) ที่นายจ้างจ่ายให้ลูกจ้างทุกคนตลอดปี ไม่ได้รายงานเฉพาะคนที่ถูกหักภาษี แรงงานที่มีรายได้ไม่ถึงเกณฑ์จึงยังต้องมีชื่อพร้อมเลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากร 13 หลัก โดยแสดงยอดภาษีที่หักเป็นศูนย์
แรงงานถือบัตรชมพู ต้องขอเลขผู้เสียภาษีใหม่อีกไหม?
โดยหลักไม่ต้องครับ บัตรชมพูมีเลขประจำตัว 13 หลักที่ออกจากฐานทะเบียนราษฎรแล้ว และกรมสรรพากรกำหนดให้บุคคลธรรมดาที่มีเลขตามกฎหมายทะเบียนราษฎรใช้เลขนั้นเป็นเลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากร ส่วนแรงงานที่มีแค่พาสปอร์ตหรือ CI ไม่มีเลขจากทะเบียนราษฎร จึงต้องยื่นแบบ ล.ป.10.1 ขอเลขจากสรรพากรภายใน 60 วันนับแต่วันที่มีเงินได้
มีวิธีเตรียมข้อมูล ภ.ง.ด.1ก ของแรงงานหลายสิบคนให้เร็วขึ้นไหม?
วิธีที่ช่วยได้มากคือเก็บเลขผู้เสียภาษีของแรงงานแต่ละคนไว้ในทะเบียนพนักงานตั้งแต่วันรับเข้างาน และใช้ข้อมูลเงินเดือนทั้งปีจากระบบเดียว แทนการรวบรวมจากหลายไฟล์ตอนปลายปี โปรแกรมอย่าง โปรแกรมเงินเดือน Digitalscan Payroll ดึงเวลาจากเครื่องสแกนมาคำนวณค่าจ้าง และออกไฟล์ ภ.ง.ด.1 กับ ภ.ง.ด.1ก ได้ในโปรแกรม HR ยังต้องกรอกและตรวจข้อมูลพนักงานให้ถูกต้องเองก่อนส่งให้สำนักงานบัญชีครับ
แรงงานลงเวลาด้วยตัวเอง มีหลักฐานเวลาทำงานจริงใช้คำนวณค่าจ้าง
ออกไฟล์ ภ.ง.ด.1, ภ.ง.ด.1ก และหนังสือรับรอง 50 ทวิ จากข้อมูลเงินเดือนชุดเดียว
เครื่องสแกนพร้อมโปรแกรมเงินเดือน ไม่มีค่ารายเดือน ข้อมูลเก็บในคอมพิวเตอร์ของกิจการ
⚖️ ข้อจำกัดความรับผิดชอบ: บทความนี้เรียบเรียงจากประมวลรัษฎากร มาตรา 3 เอกาทศ, 3 ทวาทศ, 40(1), 41, 50(1) และ 58 คำชี้แจงกรมสรรพากรเรื่องการใช้เลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากร 13 หลัก และแนววินิจฉัยกรมสรรพากรที่ กค 0702/1621 ลงวันที่ 18 เมษายน 2551 เพื่อให้ความรู้ทั่วไปแก่เจ้าของกิจการและ HR โดยบริษัท อินโนเวชั่น สแกน จำกัด ไม่ใช่คำปรึกษาด้านภาษีเฉพาะกรณี รายการเอกสารประกอบคำร้องอาจต่างกันตามสำนักงานสรรพากรพื้นที่ สอบถามเพิ่มเติมได้ที่ศูนย์บริการข้อมูลสรรพากร โทร 1161 ครับ